سؤال-دلايل ايجاد ترك در جوش چيست و چگونه مي توان از ايجاد ترك بعد از جوشكاري جلوگيري كرد ؟
جواب -ترك خوردن جوش در حين جوشكاري و يا بعد از آن به دلايل زيادي مي تواند صورت گيرد كه در زير به برخي از آنها اشاره مي شود :
-1 عدم تطابق آناليز فلز پايه با الكترود مصرفي - در بعضي موارد ديده شده كه آناليز فلز پايه جوشكاري شده داراي عناصري مثل كربن ، گوگرد و فسفر بالا مي باشد و الكترود انتخابي مناسب نبوده مثلاً از E6013 در جوشكاري آن استفاده شده است . لذا بايد دقت شود با توجه به آناليز شيميايي و خواص مكانيكي فلز پايه نوع و سايز الكترود مصرفي انتخاب شود .
2 - عدم تطابق ضخامت فلز پايه با نوع و سايز الكترود مصرفي - براي مثال براي جوشكاري دو قطعه باضخامت 10mm اگر از الكترود سايز 2.5mm استفاده شود احتمال ترك خوردن جوش خيلي بالا مي رود .
3 - شدت جريان نا مناسب در جوشكاري - آمپر نامناسب ، مخصوصاً استفاده از آمپر خيلي زياد در جوشكاري به دليل سوختن عناصر آلياژي جوش ، كيفيت را به شدت پايين آورده و عامل مهمي در ترك خوردن جوش مي باشد .
- 4 عدم مهارت جوشكار در ايجاد جوش صاف و يكدست .
- 5 شرايط كار -عدم تميزي قطعه ( آغشتگي به رنگ ،روغن ، گريس و .... ) بر روي كيفيت جوش تاثير گذاشته و كيفيت و استحكام آن رابه شدت كاهش مي دهد .
6 -جوشكاري در شرايط نا مساعد : جوشكاري در شرايط هواي باراني و يا باد شديد و يا در هواي بسيار سرد و عدم پيشگرم قطعه كار باعث مي شود جوش حاصله كيفيت و استحكام مناسب را نداشته باشد .
7 - استفاده از الكترود جوشكاري نا مرغوب ( الكترودهاي مشكل دار از نظر آناليز شيميايي جوش ، الكترودهاي خيس و ....)
8 - ترك هيدروژني : هيدروژن نفوذي با تنش هاي پسماند كه در حين جوشكاري ايجاد مي شوند تركيب شده و در فولادهاي حساس به ترك (معمولاً فولادهاي پر كربن ) ممكن است منجر به ترك در ساعات و يا روزهاي پس از اتمام فر آيند جوشكاري شود . در اين گونه موارد استفاده از اقلام مصرفي كم هيدروژن ( الكترودهاي قليايي مثل E7018 ) پيشنهاد مي شود . علاوه بر آن رعايت دستورالعمل هاي پيش گرم ، دماي بين پاسي و عمليات حرارتي بعد از جوشكاري از عوامل بسيار مؤثر در كنترل ترك هيدروژني مي باشند .
سؤال : تاريخ انقضاء مصرف براي الكترود جوشكاري چگونه تعيين مي شود ؟
جواب - براي الكترود جوشكاري اگر شرايط نگهداري و انبارداري مطابق با استانداردهاي تعريف شده باشد فاسد شدن الكترود و تاريخ انقضاء مصرف بي معني است ولي اگر جذب رطوبت در روكش صورت گيرد روكش الكترود به مرور زمان خاصيت خود را از دست داده و كيفيت جوش مناسبي بعد از جوشكاري ارائه نخواهد داد . البته در صورت جذب رطوبت توسط روكش الكترود ، پيشگرم كردن الكترود تا حدود زيادي مشكلات را حل مي كند.
سؤال : آيا پيشگرم كردن الكترود جوشكاري قبل از جوشكاري نياز است ؟ چگونه مي توان تشخيص داد كه الكترود بايد پيشگرم شود ؟
جواب - پيشگرم كردن الكترود هاي جوشكاري قبل از جوشكاري معمولاً بجز براي الكترودهاي قليايي مورد نياز نيست مگر آنكه الكترود به دلايل مختلف جذب رطوبت كرده باشد . كه تشخيص آن خيلي راحت نيست ولي معمولاً الكترودي كه رطوبت زياد جذب كرده باشد شوره هايي بر روي روكش آن ديده مي شود و يا در هنگام جوشكاري داراي پاشش زياد است . معمولاً اگر در جوشكاري يك شاخه الكترود ، مقدار پاشش ها در نيمه اول با نيمه دوم الكترود متفاوت باشد نشان مي دهد كه الكترود رطوبت جذب كرده است در اين حالت پشت سرباره حاصل از جوشكاري نيز تقريباً متفاوت است يعني در نيمه اول به دليل وجود رطوبت و خروج گازها از جوش پشت سرباره متخلخل تر از سرباره نيمه دوم الكترود خواهد بود . در هر صورت بامشكوك شدن به جذب رطوبت در روكش الكترود بهتر است الكترود قبل از جوشكاري پيشگرم شود .
الكترودهاي قليايي ( مثل E7018) حتماً قبل از جوشكاري بايد پيشگرم شوند كه معمولاً سازندگان الكترود شرايط و نحوه پيشگرم آن را بر روي بسته ها قيد نموده اند.
قاسم حاجی حاجی